Blog · Verpleegkunde & Leren
Ik zie ik zie
wat jij
niet ziet
Over stages, verwachtingen, blind spots en de kunst van écht kijken — zonder oordelen.
Ja, even een nieuwe stijl proberen
Bloedjenieuw in het vak
Als zij-instromer HBO-Verpleegkunde was het lastig aan verwachtingen te voldoen. Al mijn eerdere studies en werkervaring bleek verdomd weinig waard. Ik was bloedjenieuw in het vak.
Wat andere zagen: iemand van veertig-en-een-beetje die een vervolgopleiding deed. In de ogen van velen had ik hiervoor waarschijnlijk de opleiding tot VIG of Helpende gedaan.
Steunkousen aandoen was een gevecht van minimaal 10 minuten — iemand douchen was operatie Perfect Storm.
Ik dacht het allemaal te moeten kunnen, want wat is er moeilijk aan iemand wassen en kousen aantrekken? Ik durfde niet te vragen, kreeg de kennis niet aangereikt en modderde voort.
Match?
In de wijkzorg 32 uur werken en daarnaast school. Twee dagen mee met een ervaren verpleegkundige in de wijk en daarna solo. Rondje steunkousen, ochtendzorg, ontbijt maken, insuline spuiten, wondzorg, douchen, begeleiding bij psychiatrie, etc.
Ik was niet de wijkzuster die binnenkwam en gelijk alle kasten opentrok. Als ik in het dossier lees dat ik iemand begeleid met douchen, ga ik niet diens bed opmaken. Ik observeer, wacht af, maak een inschatting — en handel daarna.
Ondanks dat het werk me echt wel beviel, leek het geen match te zijn. Via-via-via kreeg ik terug dat het ergens niet goed ging. Maar wat er dan precies niet goed ging, werd mij niet duidelijk.
Richting
Ik hoor het bij veel studenten om me heen. Bij elke stage worstelen velen met onduidelijke doelen en verwachtingen, onveilige leeromgevingen, tegenwerkende stagebegeleiders en stugge organisaties.
Twijfel wordt onzekerheid → onzekerheid wordt angst om fouten te maken → angst wordt een houdgreep waar je niet meer uit komt. Als je elke stap overthinkt, wordt elke stap een immense horde.
Een leerling heeft ruimte nodig om te groeien — maar ook kaders. Bakens om je op te richten. Niet zo veel ruimte dat je niet meer weet welke kant je op moet.
Nieuw. Echt nieuw.
Wat een student bovenal nodig heeft, is vertrouwen. Het vertrouwen van collega’s en patiënten, maar ook in zichzelf en de begeleiders op de werkvloer.
Duidelijke beoordelingscriteria · evaluatiemomenten · concrete feedback. Weten wat je moet doen geeft een afgebakende arena waarbinnen je je veilig kunt bewegen.
Geef de student ruimte om elke dag opnieuw te beginnen — niet met de ballast van alles dat ooit verkeerd ging.
En als ik zeg opnieuw, dan meen ik ook echt opnieuw. Niet met de overtuiging ‘het ging niet goed dus het zal nu ook wel niet…’ Maar echt. Opnieuw. De begeleider moet ‘als nieuw’ kijken. Anders zie je niet wat je ziet.
De Trainer
Laatst volgde ik een training en de trainer gaf een mooi voorbeeld.
Stel, ik heb een taak bestaande uit 5 subtaken die ik aan een collega moet toewijzen.
Secuur. Ik weet zeker dat hij het goed zal doen. Als hij een fout maakt? “Ach, kan een keer gebeuren. Hij had zijn dag niet.”
Kan nog wel eens slordig zijn. Ik verwacht al dat minstens 1 deeltaak niet goed zal zijn. Ik controleer haar: 100%.
Collega B gaat donders hard aan het werk. Wekenlang levert ze perfect werk af. Maar als ze na een paar weken ook maar 1× een foutje maakt…
Haar weken van hard werken zijn ineens niks meer waard.
Zo is het ook met studenten, leerlingen, stagiaires. Je ziet wat je verwacht. De eerste indrukken vormen de basis. Lijkt iemand slordig, dan wordt diegene extra gecontroleerd — en wordt elke slordigheid opgemerkt, ook als die niet zo belangrijk is.
Kijk met
open blik.
Zonder overtuigingen, verwachtingen, (voor-)oordelen of aannames. Want je ziet vaak wat je verwacht — en je ziet niet wat je niet verwacht.
Bronnen
- Coleman, N.V. & Williams, P. (2015). Looking for my self: Identity-driven attention allocation. Journal of Consumer Psychology, 25, 504–511.
- Oyserman, D. (2009). Identity-based motivation and consumer behavior. Journal of Consumer Psychology, 19, 276–279.
- Reed, A., II, Forehand, M. R., Puntoni, S., & Warlop, L. (2012). Identity-based consumer behavior. International Journal of Research in Marketing, 29, 310–321.
- Simons, D.J. & Chabris, C.F. (1999). Gorillas in our midst: sustained inattentional blindness for dynamic events. Perception, 28, 1059–1074.
- Treisman, A. (2006). How the deployment of attention determines what we see. Visual Cognition, 14, 411–443.